Żargon może ułatwiać komunikację wewnątrz branży, ale dla szerszej grupy odbiorców bywa barierą utrudniającą odbiór przekazu. Upraszczanie tekstu marketingowego nie zawsze oznacza usunięcie każdego terminu: część pojęć można zastąpić prostszym odpowiednikiem, a niezbędne wyjaśnić przy pierwszym użyciu, zachowując ich precyzyjne znaczenie.
Określenie odbiorcy i celu tekstu
Dobór języka warto rozpocząć od określenia grupy docelowej i celu komunikatu. Persona pomaga uwzględnić cechy, potrzeby oraz zachowania odbiorców, a tym samym dopasować styl i słownictwo do ich doświadczenia. Inaczej formułuje się przekaz dla klientów branżowych, którzy znają specjalistyczne określenia, a inaczej dla szerokiej grupy konsumenckiej.
Poziom szczegółowości powinien wynikać zarówno z rodzaju tekstu, jak i oczekiwanego działania odbiorcy. Komunikacja B2B może być bardziej precyzyjna i merytoryczna, natomiast tekst konsumencki zwykle zyskuje na prostocie oraz obrazowości. Istotne jest także zachowanie zgodności między reklamą a stroną docelową: obietnica, ton i słownictwo nie powinny zmieniać się wraz z kanałem.
Rozpoznawanie żargonu w tekście marketingowym
Żargon w tekście marketingowym rozpoznaje się po słowach i konstrukcjach oczywistych dla autora, lecz niekoniecznie dla odbiorcy. Szczególnej uwagi wymagają terminy branżowe i skróty, a także angielskie lub spolszczone wyrażenia używane bez objaśnienia. Problem może dotyczyć również nadmiernie formalnego stylu, który utrudnia szybkie zrozumienie przekazu.
- Słowa specjalistyczne – określenia znane głównie osobom pracującym w danej dziedzinie.
- Skróty branżowe – formy, których znaczenie nie wynika jasno z kontekstu.
- Zapożyczenia i korpomowa – angielskie lub spolszczone wyrażenia, które mogą tworzyć barierę dla osób spoza branży.
- Klątwa wiedzy – założenie, że odbiorca zna terminologię specjalisty, ponieważ jest ona oczywista dla autora.
Nie każde specjalistyczne określenie wymaga usunięcia. Dla osób z tej samej branży żargon może skracać komunikację i zwiększać precyzję, natomiast w przekazie kierowanym do szerszej grupy często obniża zrozumiałość. Ocena powinna więc uwzględniać odbiorcę oraz to, czy bez znajomości danego terminu można poprawnie odczytać sens tekstu.
Zastępowanie żargonu prostym językiem
Żargon warto zastępować słowami, które odbiorca rozumie bez dodatkowego wysiłku. Najpierw wybierz prostszy polski odpowiednik, a następnie skróć zdanie i usuń wyrażenia, które nie dodają treści. Zamiast „dokonać zakupu” można napisać „kupić”, a zamiast „posiadać funkcję” – „mieć funkcję”. Takie zmiany zwiększają czytelność bez zmiany sensu komunikatu.
Zasada KISS pomaga utrzymać przekaz prosty, klarowny i zwięzły. W praktyce warto:
- zastępować angielskie określenia zrozumiałymi polskimi odpowiednikami;
- dzielić długie zdania na krótsze konstrukcje;
- usuwać formalne zwroty i słowa, które nie wnoszą informacji;
- zamiast ogólników opisywać konkretną korzyść lub działanie.
Uproszczenie nie powinno jednak prowadzić do utraty precyzji. Jeśli trudne sformułowanie jest potrzebne, należy zachować jego znaczenie, a nie zastępować je przypadkowym synonimem. Najlepszy tekst łączy prostotę z konkretnym przekazem.
Wyjaśnianie terminów, których nie można pominąć
Nie każdy termin branżowy trzeba usuwać. Jeśli jego zastąpienie osłabiłoby precyzję przekazu, pozostaw go i wyjaśnij przy pierwszym użyciu. Najlepiej zrobić to krótką definicją w tym samym zdaniu, bez odsyłania odbiorcy do dodatkowego słownika. Na przykład „research” można opisać jako poszukiwanie rzetelnych źródeł potrzebnych do przygotowania treści.
Objaśnienie powinno odpowiadać poziomowi wiedzy odbiorcy: wystarczy znaczenie potrzebne do zrozumienia danego fragmentu, a nie pełna definicja podręcznikowa. Po takim wprowadzeniu termin może być używany swobodniej, ale zawsze w tym samym znaczeniu. Dzięki temu początkowe wyjaśnienie porządkuje dalszy przekaz, zamiast obciążać go powtarzanymi definicjami.
Sprawdzanie zrozumiałości poprawionego tekstu
Poprawiony tekst warto sprawdzić na osobie spoza branży, która nie uczestniczyła w jego tworzeniu. Jej zadaniem jest rozpoznanie głównego celu przekazu, a nie ocena zgodności z wewnętrzną terminologią firmy. Pomocniczo można użyć narzędzi analizujących trudność tekstu, lecz ich sugestie wymagają redakcyjnej oceny.
| Metoda | Co ujawnia | Ograniczenie |
|---|---|---|
| Test czytelnika | Czy osoba spoza branży rozumie główny cel i sens przekazu | Jej reakcja nie jest samodzielnym dowodem pełnej poprawności |
| Jasnopis | Trudne słowa oraz długość zdań | Wynik opisuje cechy tekstu, ale nie rozstrzyga o trafności uproszczeń |
| Logios Redaktor | Trudne słowa, długość zdań, formalny ton i bezosobowość | Wskazówki wymagają uwzględnienia celu oraz znaczenia tekstu |
| Hemingway Editor | Złożone zdania i stronę bierną | Może skłaniać do nadmiernego upraszczania i usuwania niuansów |
